Ngày Con tròn tuổi mười hai
Mo cau Mẹ gói ghé đầy khô lang
Ngày con học hết trường làng
Mo cơm nặng mãi tấm lòng Mẹ yêu (*)
- Thế là năm mười hai tuổi học hết cấp tiểu học tôi phải lên trường huyện để học . Nói đến trường nhưng thực tế lúc bấy giờ mượn các nhà " đất " của các nhà địa chủ ở Thuỷ Triều để bố trí cho học sinh học , một là tránh được sự phát hiện của máy bay Pháp oanh tạc. Hai là học sinh phải đào hầm trú ẩn xung quanh . Lúc bấy giờ có bốn lớp : hai lớp năm , một lớp sáu và một lớp bảy.
- Nói về việc đi học của bạn bè của tôi từ Du Quang lên đến Thuỷ Triều phải đi tắt từ cánh đồng lúc máy bay ít oanh tạc thì học ban ngày , lúc căn thì học ban đêm. Tôi nói về học ban ngày khi đi mỗi chúng tôi đều quẩy một đôi ky lên để ngoài lớp học khi về chúng tôi tranh thủ lượm phân bò đem về trút ũ với rác tre để làm phân bón ruộng.
- Nói về việc học thì có ba thầy dạy : Thầy Giao phụ trách các môn : công dân giáo dục , sử địa
- Cô Kỳ phụ trách các môn : văn ,lý hoá . Con thầy Tâm thì dạy toán ., hoa văn.
- ..Nói một chút cho vui khi trả bài thằng Xân nó đọc : ngưu ơi ! Ngã hội canh điền chủng đạo . Mọi người cười ồ lên vì cha này muốn được điểm cao cho nên thay vì dấu than (!) nó đọc kéo dài thành ơi...ơi
Khi máy bay đánh phá nhiều thì học sinh phải học ban đêm. Mỗi học sinh đều lấy những trái mù u đập ra lấy ruột đem phơi rồi xỏ thành một cây để đốt lấy ánh sáng mà học.
Thời gian học ban ngày tất cả học sinh khi đi học thì đội nón lá trét bùn và cấm mặc đồ trắng.
Nói một chút để giữ lại một chút kỷ niệm về bạn bè : hồi đó thằng Liễm có ghẻ chùm bao nó phải dán lá nhàu , hễ nó đi sau thì tiểu đại lên chân của người khác đi trước và nó lấy cớ là nước tiểu không thấy đường. Nó học rất khá về món toán đợt tập kết năm 1954 nó trốn vào Quy Nhơn và được mấy chú thương và dấu cho nó đi ra Bắc luôn. Nó đi Liên Xô học mấy năm và về nước làm Phó Giám đốc nhà máy Than Hòn Gay. Mấy năm nay tôi không liên lạc với nó và nay chắc đã về hưu rồi.
Trở lại khi học ở Thủy Trieu sau khi học lớp sáu xong có chủ trương học sinh học lớp bảy nạp hai triệu bạc tín phiếu thì đương nhiên được đi tập kết.
Tôi ở nhà và việc học tạm gián đoạn để chờ ( theo hiệp định Paris hai năm các người đi tập kết sẽ về
(*) lấy từ bài thơ Chiếc Mo Cau của Võ Văn Thông
Võ văn Thông
